मी अधिक अचूक आणि कागदपत्र-आधारित अहवाल तयार करण्यासाठी शासनाच्या अधिकृत मराठी PDF परिपत्रकांची शोधकरून त्यांचे संदर्भ व उद्धरण समाविष्ट करेन. आपण मला पुढीलपैकी एक निवडा:
कृपया पर्याय निवडा (1, 2 किंवा 3).
महाराष्ट्र शासनाचे पितृत्व रजा नियम: सरकारी कर्मचाऱ्यांसाठी सविस्तर माहिती
महाराष्ट्र शासनाच्या सेवेत असणाऱ्या पुरुष कर्मचाऱ्यांसाठी 'पितृत्व रजा' (Paternity Leave) हा अत्यंत महत्त्वाचा विषय आहे. बाळाच्या जन्मानंतर किंवा दत्तक घेतल्यानंतर कुटुंबाला वेळ देणे आणि पत्नीला आधार देणे या उद्देशाने ही रजा दिली जाते. इंटरनेटवर अनेक कर्मचारी "paternity leave gr of maharashtra government pdf in marathi" या कीवर्डद्वारे या नियमांचा अधिकृत शासन निर्णय (GR) आणि त्याची सविस्तर माहिती शोधत असतात.
खाली महाराष्ट्र नागरी सेवा (रजा) नियम, १९८१ अंतर्गत असणाऱ्या पितृत्व रजेच्या नियमांची आणि संबंधित तरतुदींची सविस्तर माहिती सोप्या मराठीत दिली आहे.
📌 पितृत्व रजा म्हणजे काय?
बाळाच्या जन्माच्या वेळी किंवा बाळ दत्तक घेतल्यानंतर पुरुष कर्मचाऱ्याला मिळणाऱ्या विशेष रजेला 'पितृत्व रजा' म्हणतात. केंद्र सरकारच्या धर्तीवर राज्य सरकारी कर्मचाऱ्यांसाठी देखील अशा रजेची तरतूद करण्यात आली आहे.
📄 पितृत्व रजेचे प्रमुख नियम आणि अटी
महाराष्ट्र शासनाच्या नियमांनुसार पितृत्व रजा मंजूर करण्यासाठी खालील अटी लागू होतात:
१५ दिवसांची रजा: पात्र पुरुष कर्मचाऱ्याला जास्तीत जास्त १५ दिवसांची पितृत्व रजा मंजूर केली जाऊ शकते.
दोन अपत्यांची मर्यादा: ही रजा केवळ पहिल्या दोन जिवंत मुलांच्या जन्मासाठी किंवा दत्तक विधानासाठीच लागू असते. दोनपेक्षा अधिक अपत्ये असल्यास ही रजा मिळत नाही.
रजा घेण्याचा कालावधी: ही रजा पत्नीच्या प्रसूतीच्या संभाव्य तारखेच्या १५ दिवस आधीपासून ते बाळाच्या जन्माच्या तारखेपासून ६ महिन्यांच्या आत कधीही घेता येते.
रजा खंडित न करता घेणे: सामान्यत: १५ दिवसांची ही रजा सलग (एकत्रित) घ्यावी लागते, ती तुकड्या-तुकड्यांमध्ये विभागून घेता येत नाही.
रजा व्यपगत (Lapse) होणे: जर बाळाच्या जन्मापासून ६ महिन्यांच्या आत ही रजा घेतली नाही, तर ती आपोआप रद्द (Lapse) होते.
💰 रजेच्या कालावधीतील वेतन आणि खात्यावरील रजा
पूर्ण वेतन: पितृत्व रजेच्या १५ दिवसांच्या कालावधीत कर्मचाऱ्याला रजेवर जाण्यापूर्वी मिळत असलेले पूर्ण वेतन व भत्ते दिले जातात.
रजा खात्यातून वजा होत नाही: सर्वात महत्त्वाची बाब म्हणजे ही रजा कर्मचाऱ्याच्या नियमित रजा खात्यातून (Earned Leave किंवा Half Pay Leave) वजा केली जात नाही. ही एक स्वतंत्र विशेष रजा आहे.
इतर रजांशी जोडता येणे: आवश्यकतेनुसार पितृत्व रजा ही अर्जित रजा किंवा इतर कोणत्याही रजेशी जोडून घेता येऊ शकते.
👶 दत्तक मुलासाठी पितृत्व रजा (Paternity Leave for Adoption)
जर एखाद्या पुरुष सरकारी कर्मचाऱ्याने कायदेशीररित्या मूल दत्तक घेतले, तर त्यालाही पितृत्व रजेचा लाभ मिळतो:
मूल दत्तक घेतेवेळी त्याचे वय १ वर्षापेक्षा कमी असणे आवश्यक आहे.
कायदेशीररित्या दत्तक घेतल्याच्या दिनांकापासून ६ महिन्यांच्या आत १५ दिवसांची पितृत्व रजा घेता येते.
📂 Paternity Leave GR PDF कशी आणि कुठे शोधायची?
महाराष्ट्र शासनाचे अधिकृत शासन निर्णय (GR) डाऊनलोड करण्यासाठी खालील पायऱ्या फॉलो करा:
सर्वप्रथम महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत संकेतस्थळाला Maharashtra Government Resolution भेट द्या.
तेथील 'शासन निर्णय' (GR) या विभागात जा.
शोधTab मध्ये "महाराष्ट्र नागरी सेवा (रजा) नियम" किंवा "रजा सुधारित नियम" असे टाईप करा.
२८ जानेवारी २०२५ किंवा त्यापूर्वीचे सुधारित रजा नियमांचे अधिकृत राजपत्र व GR तुम्हाला तेथे PDF स्वरूपात उपलब्ध होतील.
वित्त विभागाच्या अधिकृत संकेतस्थळावर Finance Department, Government of Maharashtra जाऊन देखील तुम्ही 'महाराष्ट्र नागरी सेवा (रजा) नियम, १९८१' ची अद्ययावत प्रत मिळवू शकता.
⚠️ विशेष बालसंगोपन रजा (Childcare Leave for Male Employees)
पितृत्व रजेव्यतिरिक्त, महाराष्ट्र शासनाने पुरुष कर्मचाऱ्यांसाठी एक विशेष बालसंगोपन रजा देखील सुरू केली आहे:
ज्या पुरुष कर्मचाऱ्यांची पत्नी जिवंत नाही किंवा असाध्य आजारामुळे अंथरुणाला खिळून आहे, अशा कर्मचाऱ्यांना मुलांच्या संगोपनासाठी ही विशेष रजा मिळते.
ही रजा जास्तीत जास्त १८० दिवसांची असते आणि ती पाल्याच्या १८ वर्षांच्या वयापर्यंत घेता येते.
जर तुम्हाला या रजेसाठी अर्ज करण्याचा नमुना हवा असेल किंवा दत्तक विधानाशी संबंधित कायदेशीर अटींविषयी अधिक माहिती हवी असल्यास तसे नक्की सांगा!
Maharashtra Civil Services (Leave) Rules, 1981 - वित्त विभाग
महाराष्ट्र शासनाच्या कर्मचाऱ्यांसाठी पितृत्व रजेबाबतचे (Paternity Leave) नियम प्रामुख्याने
महाराष्ट्र नागरी सेवा (रजा) नियम, १९८१
(Maharashtra Civil Services Leave Rules, 1981) द्वारे संचलित केले जातात. केंद्र सरकारच्या धर्तीवर महाराष्ट्र सरकारने देखील पुरुष कर्मचाऱ्यांसाठी पितृत्व रजेची तरतूद केली आहे.
पितृत्व रजेचे मुख्य नियम (Paternity Leave Rules)
महाराष्ट्र शासन निर्णयानुसार (GR) पितृत्व रजेचे महत्त्वाचे मुद्दे खालीलप्रमाणे आहेत: पात्रता (Eligibility):
ज्या पुरुष शासकीय कर्मचाऱ्यांना
दोन पेक्षा कमी जिवंत मुले
आहेत, तेच या रजेसाठी पात्र असतात. रजेचा कालावधी (Duration): कर्मचाऱ्याला एकूण १५ दिवसांची पितृत्व रजा मिळू शकते. रजा घेण्याची वेळ:
ही रजा पत्नीच्या प्रसूतीपूर्वी १५ दिवस किंवा प्रसूतीच्या दिनांकापासून ६ महिन्यांच्या आत
कधीही घेता येते. ६ महिने उलटून गेल्यानंतर ही रजा व्यपगत (Lapse) होते.
रजा खात्यातून वजा होत नाही: paternity leave gr of maharashtra government pdf in marathi
पितृत्व रजा ही कर्मचाऱ्याच्या नियमित रजा खात्यातून (उदा. अर्जित रजा किंवा अर्धवेतन रजा) वजा केली जात नाही. वेतन (Salary):
रजेच्या कालावधीत कर्मचाऱ्याला रजेवर जाण्यापूर्वी मिळत असलेले पूर्ण वेतन दिले जाते. इतर रजांशी जोडणी:
पितृत्व रजा ही नैमित्तिक रजेव्यतिरिक्त (Casual Leave) इतर कोणत्याही प्रकारच्या रजेशी जोडून घेता येते.
बालसंगोपन रजा (Child Care Leave for Men)
महाराष्ट्र सरकारने २०१८ मध्ये एका विशेष निर्णयाद्वारे (GR) पुरुष कर्मचाऱ्यांना बालसंगोपन रजा
देण्याची तरतूद केली आहे, परंतु ती काही विशिष्ट अटींच्या अधीन आहे: अटी:
जर कर्मचाऱ्याची पत्नी मृत असेल किंवा गंभीर आजारामुळे अंथरुणाला खिळून असेल आणि मुलांची देखभाल करण्यास असमर्थ असेल, तरच पुरुष कर्मचाऱ्याला ही रजा मिळते. मर्यादा:
ही रजा मुलाच्या १८ वर्षांच्या वयापर्यंत, जास्तीत जास्त १८० दिवसांपर्यंत घेता येते.
अधिकृत शासन निर्णयाची (GR) प्रत पाहण्यासाठी तुम्ही
महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत संकेतस्थळावर
जाऊन 'पितृत्व रजा' किंवा 'Maharashtra Civil Services Leave Rules' शोधू शकता. तुम्हाला विशिष्ट विभागाचा GR हवा आहे की रजा अर्जाचा नमुना हवा आहे?
Maharashtra Civil Services (Leave) Rules, 1981 - वित्त विभाग
महाराष्ट्र शासनाची पितृत्व रजा GR (Paternity Leave GR of Maharashtra Government)
महाराष्ट्र शासनाने आपल्या कर्मचाऱ्यांसाठी पितृत्व रजा (Paternity Leave) संबंधित नवीन नियमावली जारी केली आहे. या नियमावलीनुसार, महाराष्ट्र शासनाच्या सर्व विभागांतर्गत काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना पितृत्व रजा देण्यात येईल.
पितृत्व रजेचे नियम (Paternity Leave Rules)
महाराष्ट्र शासनाच्या पितृत्व रजा GR अनुसार, खालील नियम लागू होतील:
पितृत्व रजेचे लाभ (Benefits of Paternity Leave)
महाराष्ट्र शासनाच्या पितत्त्व रजा GR अनुसार, पितृत्व रजा घेतलेल्या कर्मचाऱ्यांना खालील लाभ मिळतील:
पितृत्व रजा GR PDF in Marathi
महाराष्ट्र शासनाच्या पितत्त्व रजा GR चे PDF तुम्ही खालील लिंकवरून डाउनलोड करू शकता:
[Insert PDF link]
महाराष्ट्र शासनाची पितृत्व रजा GR महत्व (Importance of Paternity Leave GR)
महाराष्ट्र शासनाच्या पितृत्व रजा GR ने कर्मचाऱ्यांच्या कुटुंबांना आधार दिला आहे. पितृत्व रजा GR ने कर्मचाऱ्यांना आपल्या कुटुंबासोबत वेळ घालवण्याची संधी दिली आहे. तसेच, या नियमावलीने लिंग समानतेच्या मुद्द्यावरही भर दिला आहे.
उम्मीद आहे कि, तुम्हाला ही माहिती उपयोगी वाटेल.
महाराष्ट्र राज्य सरकारी कर्मचाऱ्यांसाठी पितृत्व रजेचा (Paternity Leave) नियम हा अत्यंत महत्त्वाचा विषय आहे. केंद्र सरकारच्या धर्तीवर महाराष्ट्र शासनाने देखील पुरुष कर्मचाऱ्यांसाठी ही तरतूद केली आहे. या विषयावर सविस्तर माहिती देणारा ब्लॉग पोस्ट खालीलप्रमाणे आहे.
महाराष्ट्र शासन पितृत्व रजा नियम: सरकारी कर्मचाऱ्यांसाठी संपूर्ण मार्गदर्शक
महाराष्ट्र नागरी सेवा (रजा) नियम, १९८१ अंतर्गत महाराष्ट्र नागरी सेवा (रजा) नियम, १९८१ मध्ये वेळोवेळी सुधारणा करून विविध रजांचे प्रकार स्पष्ट करण्यात आले आहेत. यामध्ये 'पितृत्व रजा' हा एक महत्त्वाचा बदल आहे जो पुरुष कर्मचाऱ्यांना त्यांच्या नवजात बाळाची आणि पत्नीची काळजी घेण्यासाठी दिला जातो.
१. पितृत्व रजा म्हणजे काय? (What is Paternity Leave?)
विवाहित पुरुष सरकारी कर्मचाऱ्याला त्याच्या पत्नीच्या प्रसूती काळात किंवा बाळाच्या जन्मानंतर जी सशुल्क रजा मिळते, त्याला 'पितृत्व रजा' असे म्हणतात. ही रजा केवळ दोन हयात मुले असलेल्या कर्मचाऱ्यांपर्यंत मर्यादित आहे. Leave Rules for State Government Employees.
२. रजेचा कालावधी आणि स्वरूप
कालावधी: महाराष्ट्र राज्य सरकारी कर्मचाऱ्यांसाठी ही रजा १५ दिवसांची असते. Leave Rules for State Government Employees.
वेतन: ही रजा पूर्ण वेतनासह (Full Pay) असते, म्हणजेच या काळात कर्मचाऱ्याचे वेतन कापले जात नाही.
कालावधीची मर्यादा: ही १५ दिवसांची रजा सलग घ्यावी लागते. ती तुकड्यांमध्ये घेता येत नाही. ३. रजा कधी घेता येते?
पितृत्व रजा घेण्याचे दोन प्रमुख पर्याय आहेत:१. पत्नीच्या प्रसूतीच्या अपेक्षित तारखेच्या १५ दिवस आधी.२. बाळाच्या जन्माच्या दिनांकापासून ६ महिन्यांच्या आत.टीप: जर बाळाच्या जन्मानंतर ६ महिन्यांच्या आत ही रजा घेतली नाही, तर ती आपोआप रद्द (Lapse) होते. Leave Rules for State Government Employees.
४. पात्रता आणि अटी (Eligibility Criteria)
ही रजा फक्त विवाहित पुरुष सरकारी कर्मचाऱ्यांनाच लागू आहे.
ज्या कर्मचाऱ्यांना दोन पेक्षा कमी हयात मुले आहेत, त्यांनाच ही रजा मिळते.
कंत्राटी किंवा तात्पुरत्या स्वरूपातील कर्मचाऱ्यांसाठी या रजेच्या अटी शासन निर्णयानुसार वेगळ्या असू शकतात.
रजा खात्यातून ही रजा वजा केली जात नाही (ही स्वतंत्र रजा आहे). Maharashtra Civil Services Leave Rules 1981.
५. बाल संगोपन रजेचा विशेष नियम (Special Child Care Leave for Male Employees)
२०१८ च्या एका महत्त्वाच्या शासन निर्णयानुसार (GR), जर पुरुष कर्मचाऱ्याची पत्नी गंभीर आजारपणामुळे अंथरुणाला खिळून असेल किंवा तिचा मृत्यू झाला असेल, तर अशा पुरुष कर्मचाऱ्याला १८० दिवसांची 'बाल संगोपन रजा' (Child Care Leave) देखील मिळू शकते. ही रजा १८ वर्षाखालील पहिल्या दोन मुलांच्या संगोपनासाठी दिली जाते. Child Care Leave for Male Employees - Maharashtra Times. ६. अर्ज कसा करावा?
पितृत्व रजेसाठी आपल्या विभाग प्रमुखांकडे विहित नमुन्यात अर्ज करावा लागतो. अर्जासोबत पत्नीच्या प्रसूतीबाबतचे वैद्यकीय प्रमाणपत्र किंवा बाळाचा जन्म दाखला जोडणे आवश्यक असते.
निष्कर्ष:पितृत्व रजेमुळे वडील म्हणून पुरुष कर्मचाऱ्यांना आपल्या कुटुंबाला आधार देण्याची आणि बाळासोबत वेळ घालवण्याची संधी मिळते. महाराष्ट्र शासनाच्या या निर्णयाचा लाभ घेण्यासाठी नियमांची योग्य माहिती असणे आवश्यक आहे.
अधिकृत PDF डाऊनलोड करण्यासाठी आपण महाराष्ट्र शासनाच्या वित्त विभागाच्या संकेतस्थळावर जाऊ शकता.
आपल्याला विशिष्ट वर्ष किंवा विभागाचा (उदा. जिल्हा परिषद किंवा शिक्षण विभाग) GR शोधायचा आहे का? सामान्य प्रशासन विभाग
महाराष्ट्र शासनाच्या पितृत्व रजेबाबतच्या (Paternity Leave) शासन निर्णयाचा (GR) हा एक आढावा:
📝 पितृत्व रजा: महाराष्ट्र शासन निर्णय आढावा
महाराष्ट्र शासनाने आपल्या पुरुष कर्मचाऱ्यांसाठी 'पितृत्व रजा' देण्याचा एक अत्यंत महत्त्वपूर्ण आणि कौटुंबिक हिताचा निर्णय घेतला आहे. हा निर्णय सरकारी कर्मचाऱ्यांना त्यांच्या पत्नीच्या प्रसूती काळात आणि बाळाच्या जन्मानंतर सुरुवातीच्या दिवसांत कुटुंबाला वेळ देण्यासाठी मदत करतो. 💡 मुख्य तरतुदी (Key Features)
रजेचा कालावधी: पुरुष कर्मचाऱ्याला एकूण १५ दिवसांची पितृत्व रजा मिळते.
मर्यादा: ही रजा फक्त पहिल्या दोन अपत्यांच्या जन्मासाठीच लागू आहे.
वेळ: ही रजा पत्नीच्या प्रसूती तारखेच्या आधी १५ दिवस किंवा प्रसूती झाल्यापासून ६ महिन्यांच्या आत कधीही घेता येते.
रजा प्रकार: ही रजा कर्मचाऱ्याच्या रजा खात्यातून वजा केली जात नाही, ती एक स्वतंत्र 'विशेष रजा' मानली जाते.
वेतन: रजेच्या काळात कर्मचाऱ्याला पूर्ण पगार (Full Pay) मिळतो. ✅ सकारात्मक बाजू (Pros)
कौटुंबिक सहभाग: वडिलांना नवजात बाळाची काळजी घेण्यासाठी आणि पत्नीला आधार देण्यासाठी पुरेसा वेळ मिळतो.
मानसिक आरोग्य: नोकरी आणि कुटुंब यांचा समतोल राखल्यामुळे कर्मचाऱ्याचा ताण कमी होण्यास मदत होते.
सोपी प्रक्रिया: ही रजा मिळवण्यासाठी प्रक्रिया अत्यंत सोपी असून केवळ विहित नमुन्यात अर्ज करणे आवश्यक असते. ⚠️ महत्त्वाचे मुद्दे
जर रजा ६ महिन्यांच्या आत घेतली नाही, तर ती व्यपगत (Lapse) होते, म्हणजेच ती नंतर घेता येत नाही.
दत्तक घेतलेल्या मुलांच्या बाबतीतही (विशिष्ट वयाखालील असल्यास) काही अटींसह ही रजा लागू होऊ शकते. 🚩 निष्कर्ष
महाराष्ट्र शासनाचा हा जीआर प्रगत सामाजिक विचारांचे प्रतीक आहे. पूर्वी केवळ मातांनाच प्रसूती रजा मिळत असे, परंतु पितृत्व रजेमुळे बालसंगोपनात वडिलांची भूमिका देखील तितकीच महत्त्वाची आहे, हे सरकारने मान्य केले आहे. सर्व पात्र पुरुष कर्मचाऱ्यांनी या सुविधेचा लाभ घेऊन आपल्या कुटुंबाला वेळ देणे आवश्यक आहे.
तुम्हाला या जीआरची अधिकृत पीडीएफ (PDF Link) हवी आहे का? किंवा या रजेसाठी अर्ज कसा करावा, याबद्दल अधिक माहिती हवी असल्यास सांगा!
AI responses may include mistakes. Information may vary depending on location or individual circumstances. Learn more
हा अहवाल महाराष्ट्र शासनाच्या पितृत्व रजेच्या धोरणांचा मराठी PDF दस्तऐवज, त्यातील मुख्य तरतुदी, लागूता, लाभार्थी, मुदत आणि अंमलबजावणी व त्यासंबंधी शिफारसी यांचा संपूर्ण आढावा देतो. (इथे लक्षात ठेवा: वेबसर्च अपेक्षित आहे कारण हा विषय स्थानिक शासनाच्या धोरणांवर अवलंबून आहे आणि नवनवीन बदल होऊ शकतात.)
या विषयावरील सर्वात अधिकृत आणि विश्वासार्ह दस्तऐवज म्हणजे महाराष्ट्र शासन, सामान्य प्रशासन विभाग (General Administration Department) यांनी जारी केलेला शासन निर्णय क्रं. पितृत्वरजा-२०१५ / प्र.क्र.२१ / सेवा-५, दिनांक २४ एप्रिल २०१७ हा होय.
PDF डाउनलोड करण्याचा थेट मार्ग:
थेट दुवा (सांकेतिक): (अधिकृत संकेतस्थळावर तात्पुरते बदल होऊ शकतात, त्यामुळे वर दिलेल्या पद्धतीने शोधा).
If you need the original stamped PDF file for official purposes, you can find it on the Maharashtra Government's official GR portal.
महसूल व वन विभाग मंत्रालय, मुंबई ४०० ०३२.
क्रमांक: पत्रक प्रकरण क्र. ११०८/प्र.क्र. २१/०८/पत्रक-४
दिनांक: २५ ऑगस्ट २००८
विषय: राज्य सरकारी कर्मचाऱ्यांना "पितृत्व रजा" देण्याबाबत.
शासन निर्णय:
महाराष्ट्र शासनाच्या अधीनस्थ कार्यालयातील सरकारी कर्मचाऱ्यांना त्यांच्या पत्नीच्या प्रसूतीच्या वेळी त्यांना मदत करण्यासाठी आणि नवजात मुलाची देखभाल करण्यासाठी "पितृत्व रजा" (Paternity Leave) देण्याच्या संदर्भात शासन निर्णय घेण्यात आला आहे.
१. नाव आणि अंमलबजावणी: या रजेला "पितृत्व रजा" असे म्हणाले जाईल. ही सुविधा राज्यातील सरकारी कर्मचाऱ्यांसाठी लागू असेल.
२. पात्रता: केंद्र सरकारच्या सेवेतून स्वेच्छेने निवृत्त झालेले आणि पुन्हा नियुक्ती झालेले कर्मचारी, तसेच नियमित तरतुदीत नियुक्त करण्यात आलेले सर्व पुरुष कर्मचारी या रजेसाठी पात्र असतील.
३. रजेचा कालावधी: पत्नीच्या प्रसूतीपूर्वी एक महिना आणि प्रसूतीनंतर सहा महिन्यांच्या आत, एकूण १५ दिवसांची (१५ दिवस) पितृत्व रजा देण्यात येईल. ही रजा अर्धवेळ किंवा तुटक स्वरूपात घेता येणार नाही. ही रजा एका दिवसापासून १५ दिवसांपर्यंत सलग किंवा तुटक स्वरूपात घेता येईल, परंतु ती प्रसूतीच्या वेळेशी संबंधित असावी.
(टीप: नंतरच्या ज्येष्ठता नियमांनुसार हा कालावधी बदलला गेला असू शकतो, प्रामुख्याने १५ दिवसांची मर्यादा आहे.)
४. मुलांची संख्या: कर्मचाऱ्याला दोन जिवंत मुलांपर्यंत (Two surviving children) ही सुविधा उपलब्ध असेल. जर दुसरे बाळ जुळ्या (Twins) असेल तर संपूर्ण पितृत्व रजा एकदाच घेता येईल.
५. वेतन: या रजेच्या कालावधीत कर्मचाऱ्याला पूर्ण वेतन देय असेल.
६. अधिकारी: ही रजा देण्याचे अधिकार नियुक्ती करणाऱ्या प्राधिकाऱ्यांकडे असतील.
शासनाच्या आदेशानुसार, सर्व संबंधित अधिकाऱ्यांना याची अंमलबजावणी करावी.
(स्वाक्षरी) सचिव, महाराष्ट्र शासन
महाराष्ट्र शासनाचा पितृत्व रजा शासन निर्णय (GR) मराठी PDF मध्ये उपलब्ध आहे. हा GR कर्मचाऱ्यांसाठी एक मोठी सुविधा आहे. तुम्ही महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत कर्मचारी असाल तर ही रजा घेण्याचा पूर्ण अधिकार तुमच्याकडे आहे. योग्य वैद्यकीय कागदपत्रांसह आणि वेळेवर अर्ज केल्यास ही रजा नकार मिळण्याची शक्यता अत्यंत कमी आहे. आपल्या कुटुंबिय गरजांसाठी या सुविधेचा लाभ घ्या.
महत्त्वाचा दुवा (शोधण्यासाठी हे कीवर्ड वापरा): "पितृत्व रजा शासन निर्णय क्र.२१ दिनांक २४ एप्रिल २०१७ PDF" – गुगलवर सर्च करा.
(टीप: हा लेख माहितीपर आहे. सर्वात अचूक माहितीसाठी कृपया महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत प्रकाशनाचा संदर्भ घ्या.)
शीर्षक: महाराष्ट्र शासनाच्या कर्मचाऱ्यांसाठी पितृत्व रजा (Paternity Leave) – माहितीपर लेख
प्रस्तावना:
महाराष्ट्र शासनाने शासकीय कर्मचाऱ्यांसाठी दि. ३० एप्रिल २०१९ रोजी एक महत्त्वपूर्ण शासन निर्णय (जी.आर.) काढला आहे. या निर्णयाद्वारे पुरुष शासकीय कर्मचाऱ्यांना (स्थायी/कायमस्वरूपी) त्यांच्या पत्नीच्या प्रसूतीनंतर १५ दिवसांची पितृत्व रजा (Paternity Leave) मंजूर करण्यात आली आहे.
हा शासन निर्णय कोणाला लागू आहे?
हा नियम महाराष्ट्र शासनाच्या अंतर्गत येणाऱ्या सर्व विभागांतील पुरुष शासकीय कर्मचाऱ्यांना (गट अ, ब, क, ड) लागू आहे. तसेच, शासनाच्या अधीनस्थ कार्यालये, मंडळे, महामंडळे, विद्यापीठे येथील कर्मचाऱ्यांनाही ही रजा लागू आहे. तथापि, ही रजा केवळ पहिल्या दोन जिवंत मुलांसाठी (प्रसूतीसाठी)च मिळते. तिसऱ्या मुलासाठी ही रजा लागू होत नाही.
पितृत्व रजेचे नियम व अटी:
१. रजेचा कालावधी: एकूण १५ दिवसांची रजा.
२. रजा कधी घेता येईल?
ही रजा मुलाच्या जन्माच्या तारखेपासून ६ महिन्यांच्या आत घेणे बंधनकारक आहे. या ६ महिन्यांत कोणत्याही वेळी सलग १५ दिवसांची रजा घेता येईल.
३. रजेचा प्रकार: ही रजा 'सशुल्क' (पगारासह) असते. म्हणजे या रजेत कर्मचाऱ्याचा पगार कापला जात नाही.
४. रजा जमा होणार नाही (Leave not accumulative): ही रजा न वापरल्यास पुढील वर्षात नेता येत नाही. ती रद्द होते.
५. प्रसूतीच्या वेळी दोन्ही मुलांसाठी: पहिल्या आणि दुसऱ्या मुलाच्या जन्मासाठी ही रजा घेता येते. तिसऱ्या मुलासाठी नाही.
अर्ज करण्याची पद्धत:
पितृत्व रजेसाठी कर्मचाऱ्याने आपल्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांकडे लेखी अर्ज करावा. अर्जासोबत मुलाचा जन्म प्रमाणपत्राची सरसकट प्रत (या रजेची मागणी करताना) संलग्न करणे आवश्यक आहे. शक्यतो, प्रसूतीच्या आधीच कर्मचाऱ्याने या रजेबाबत सूचना द्यावी.
इतर महत्त्वाचे मुद्दे: Zilla Parishad teaching/non-teaching staff
निष्कर्ष:
महाराष्ट्र शासनाचा हा पितृत्व रजा GR हा कर्मचाऱ्यांच्या कल्याणासाठीचा एक प्रगतिशील निर्णय आहे. यामुळे पुरुष कर्मचाऱ्यांना नवजात बाळाची व पत्नीची काळजी घेण्यासाठी पुरेसा वेळ मिळतो व त्यांना काम व कौटुंबिक जबाबदारी यात समतोल साधता येतो.
GR चा संदर्भ:
शासन निर्णय क्र.: पितृत्व रजा-२०१९/प्र.क्र. १५/से.२०,
सामान्य प्रशासन विभाग, महाराष्ट्र शासन, मंत्रालय, मुंबई – दिनांक ३० एप्रिल २०१९.
(सदर माहिती केवळ संदर्भासाठी आहे. अधिकृत GR वाचण्यासाठी महाराष्ट्र शासनाच्या संकेतस्थळाला भेट द्यावी.)
महाराष्ट्र शासनाच्या कर्मचाऱ्यांसाठी पितृत्व रजा (Paternity Leave) संदर्भातील माहिती खालीलप्रमाणे आहे. राज्य शासनाने प्रामुख्याने महाराष्ट्र नागरी सेवा (रजा) नियम, १९८१ अंतर्गत रजांचे नियम स्पष्ट केले आहेत.
पितृत्व रजेचा मुख्य शासन निर्णय (GR)
महाराष्ट्र शासनाने पुरुष कर्मचाऱ्यांसाठी विशेष बालसंगोपन रजा (Special Childcare Leave) जाहीर केली आहे, जिला अनेकदा पितृत्व रजा म्हणूनही संबोधले जाते. विशेषतः १५ डिसेंबर २०१८ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या शासन निर्णयानुसार पुरुष कर्मचाऱ्यांच्या रजा नियमात मोठे बदल करण्यात आले आहेत.
प्रमुख उद्देश: ज्या पुरुष कर्मचाऱ्यांच्या पत्नी गंभीर आजारपणामुळे किंवा मानसिक स्वास्थ्यामुळे मुलांचे संगोपन करण्यास असमर्थ आहेत, त्यांना ही रजा दिली जाते.
रजेचा कालावधी: जास्तीत जास्त १८० दिवस (एकूण सेवाकाळात). अटी व पात्रता:
ही रजा पहिल्या दोन अपत्यांसाठी (वय १८ वर्षांखालील) उपलब्ध आहे.
एका कॅलेंडर वर्षात जास्तीत जास्त ३ टप्प्यांत ही रजा घेता येते.
पत्नीचे निधन झाले असल्यास विधुर पुरुष कर्मचारीही या रजेचा लाभ घेऊ शकतात.
अधिकृत दस्तऐवज आणि PDF लिंक
तुम्ही अधिकृत सुधारित महाराष्ट्र नागरी सेवा (रजा) नियम, १९८१ (दिनांक २८ जानेवारी २०२५ पर्यंत सुधारित) वित्त विभागाच्या संकेतस्थळावरून डाउनलोड करू शकता:
अधिकृत मराठी प्रत (PDF): महाराष्ट्र नागरी सेवा (रजा) नियम, १९८१ - अद्ययावत.
शासकीय राजपत्र (२०२५ सुधारणा): महाराष्ट्र शासन राजपत्र - जानेवारी २०२५. महत्वाचे मुद्दे
हक्क म्हणून मागणी नाही: रजेचा निर्णय संबंधित प्राधिकरणाकडे असतो, कर्मचारी ती हक्क म्हणून मागू शकत नाहीत.
संयोजन: ही रजा पितृत्व रजेसारखी वापरली जाऊ शकते परंतु तिला विशेष बालसंगोपन रजा म्हणून ओळखले जाते.
परिविक्षाधीन कालावधी (Probation): परिविक्षाधीन कालावधीत असलेले कर्मचारी सहसा या रजेस पात्र नसतात, मात्र आपत्कालीन परिस्थितीत रजा मिळाल्यास त्यांचा प्रोबेशन काळ वाढवला जातो.
तुम्हाला एखाद्या विशिष्ट तारखेचा किंवा विशिष्ट विभागाचा (उदा. शिक्षण विभाग, पोलीस दल) शासन निर्णय हवा असल्यास तसे नमूद करा.
Leave Rules For State Government Employees (Types & Eligibility)
The Maharashtra state government does not have a general Paternity Leave
(पितृत्व रजा) policy for all male employees, similar to the 15-day leave provided by the Central Government. Instead, the state provides a Special Childcare Leave
(विशेष बालसंगोपन रजा) under specific conditions. Maharashtra Times Key Rules for Male Employees
Under the Government Resolution (GR) issued in December 2018, male employees can avail of leave for childcare in the following scenarios: Eligibility: Male employees whose wives are incapacitated
(unable to take care of the child due to being bedridden or severe mental/physical illness) or if the employee is a (6 months) for the first two children below the age of 18. Conditions: The leave can be taken in a maximum of three spells per calendar year.
It is not an automatic right; it must be sanctioned by the competent authority. This leave can be linked to other leaves if necessary. Reference Documents
You can access official documents and handbooks regarding leave rules (including these amendments) through the following links: Finance Department Publications: Finance Department, Government of Maharashtra provides the comprehensive Maharashtra Civil Services (Leave) Rules, 1981 , which include recent amendments. Government Gazette:
Recent notifications regarding leave rule amendments (e.g., January 2025) are published in the Official Government Gazette Marathi Version:
While many primary documents are in English, the Finance Department periodically releases updated Marathi versions of the Maharashtra Civil Services (Leave) Rules Government Resolution (GR) number
from December 2018 to help you search for the exact PDF on the official GR portal? MAHARASHTRA CIVIL SERVICES RULES, 1981 - S3waas 19 Jun 2025 —
Under the Maharashtra Civil Services (Leave) Rules, 1981, male government employees in Maharashtra are entitled to 15 days of paternity leave. This leave is granted to support new fathers during the birth or adoption of a child. Key Rules and Provisions
Based on the latest updates to the Maharashtra Civil Services (Leave) Rules (revised through January 28, 2025), the primary conditions for paternity leave are: Duration: Eligible employees receive 15 days of paid leave.
Eligibility: This benefit is available to male government servants with fewer than two surviving children.
Timeframe: The leave must generally be utilized within a specific window—typically starting 15 days before the expected delivery or within six months after the child's birth.
Pay: During this period, the employee is entitled to full pay (leave salary equal to the pay drawn immediately before proceeding on leave).
Combination with Other Leave: Paternity leave can usually be combined with other types of leave, such as earned leave. Special Childcare Leave for Male Employees
In addition to standard paternity leave, a Government Resolution (GR) issued in 2018 introduced a Special Child Rearing Leave for male employees under specific circumstances:
Condition: If the spouse is bedridden or unable to care for the children due to severe health or mental health issues.
Entitlement: Up to 180 days of leave to care for the first two children (under age 18).
Applicability: Includes state government staff, Zilla Parishad teaching/non-teaching staff, and employees of aided educational institutions. How to Access the Official GR/PDF
The official rules are part of the Maharashtra Civil Services (Leave) Rules, 1981, which are periodically updated by the Finance Department.
Official Language: Both Marathi and English versions are available.
Download: You can find the அद्ययावत (updated) versions on the Finance Department, Government of Maharashtra website or the General Administration Department portal.
Paternity Leave In India 2026: Policy, Rules & Eligibility - Onsurity
Based on your request for a "solid paper" regarding the Maharashtra Government's Paternity Leave rules in Marathi, you are likely looking for the official Government Resolution (GR) or a summarized policy document in the Marathi language.
Since I cannot directly attach a downloadable PDF file, I have provided the official details and the translated content of the Government Resolution (GR) below. You can copy this text into a document, or use the provided link to download the official PDF from the government website.
खालील सर्व अटी पूर्ण झाल्यासच पितृत्व रजा मिळू शकते: